ท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ที่โบราณสถานเวียงลอ
พญาลอเรืองฤทธิ์                  แหล่งผลิตข้าวพันธุ์ดี
เขียวขจีพันธุ์ไม้                สะอาดใสลำน้ำอิง
รสเลิศยิ่งปลาค้าว ...
 

ลวดลายศิลปะที่อยู่ติดบริเวณหน้าวิหารในวัดศรีปิงเมือง	อนุสาวรีย์พญาลอแบบยืนที่อยู่หน้าโบราณสถานเวียงลอ
พระพุทธรูปเก่าที่อยู่ด้านหลังเจดีย์ศรีปิงเมือง	วิหารเก่าและเจดีย์ศรีปิงเมืองในวัดศรีปิงเมือง
	วิหารในวัดศรีปิงเมืองทำจากไม้สักทั้งหมด

               ทริปนี้หมูหิน.คอม ขอนำเสนอโปรแกรมท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์แบบว่าย้อนยุคกลับไปกว่า 900 ปี กันที่โบราณสถานเวียงลอ ต.ลอ อ.จุน จังหวัดพะเยา ครับ จะว่าไปแล้วเมืองพะเยาถือเป็นจังหวัดเล็ก ๆ แต่กลับมีสถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติและสถานที่สำคัญ ๆ มากมาย ประชาชนก็ใจดีมีน้ำใจ แบบนี้ต้องขอโปรโมทให้เมืองพะเยาเป็นเมืองที่น่าท่องเที่ยวอีกเมืองหนึ่งครับ

               เมืองเวียงลอนั้นถือเป็นเมืองหน้าด่านของอาณาจักรพะเยาโบราณที่มีอายุมากกว่า 900 ปีมาแล้ว และเคยเข้าร่วมในทัพของขุนเจือง วีรบุรุษแห่งลุ่มแม่น้ำโขงในการรบกับอาณาจักรต่าง ๆ ต่อมาในสมัยล้านนา กลายเป็นดินแดนกันชนของล้านนาและสุโขทัย ดังนั้นรูปทรงของวัดวาอารามที่เมืองเวียงลอแห่งนี้ จึงมีลักษณะร่วมของศิลปะ 2 อาณาจักร ต่อมาเมื่ออาณาจักรล้านนาตกเป็นของพม่า เมืองเวียงลอจึงได้กลายเป็นแหล่งซ่องสุมไพร่พลของพม่า จนกระทั่ง พ.ศ. 2322 จึงถูกพระเจ้ากาวิละกวาดต้อนไปและตั้งมั่นขึ้นใหม่ในสมัยรัชกาลที่  5 โดยชาวเมืองน่าน แพร่ และพะเยา

สะพานแขวนเชื่อมโยงวัฒนธรรมของสองฝั่งแม่น้ำอิง	วัดพระเจ้าเข้ากาดหนึ่งในโบราณสถานเวียงลอ
	วัดพระเจ้าเข้ากาดหนึ่งในโบราณสถานเวียงลอ
กู่แก้มแดงหนึ่งในโบราณสถานเวียงลอ	กู่แก้มแดงหนึ่งในโบราณสถานเวียงลอ

               เมืองโบราณเวียงลอตั้งอยู่ในแอ่งที่ราบจุน – เทิง  ซึ่งเป็นแอ่งที่ราบระหว่างหุบเขา ที่วางตัวในแนวทิศเหนือ – ทิศใต้  โดยมีดอยภูนางซึ่งมีความสูงถึง  1,202  เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลางเป็นขอบแอ่งทางด้านทิศใต้และทอดตัวต่อเนื่องขึ้นทางทิศเหนือซึ่งมีดอยแม่ฮิ  ดอยขุนแม่เลอะ  ดอยกิ่วช้าง  ดอยกิ่วแก้ว  เป็นขอบแอ่งด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้  ถัดจากดอยกิ่วแก้ว  ไปทางทิศเหนือเป็นที่ลุ่มแคบๆ มีแม่น้ำอิงไหลผ่านกั้นระหว่างขอบแอ่งด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้และขอบแอ่งด้านทิศตะวันตก

กู่แก้มแดงหนึ่งในโบราณสถานเวียงลอ	โบราณสถานในเขตคู – กำแพง   เมืองเวียงลอฝั่งใต้ของแม่น้ำอิง
โบราณสถานในเขตคู – กำแพง   เมืองเวียงลอฝั่งใต้ของแม่น้ำอิง	เจดีย์ศรีปิงเมืองที่สมบูรณ์ที่สุดในโบราณสถานเวียงลอ
เจดีย์ศรีปิงเมืองที่สมบูรณ์ที่สุดในโบราณสถานเวียงลอ	ศาลหลักเมืองของโบราณสถานเวียงลอ
เจดีย์ศรีปิงเมืองที่สมบูรณ์ที่สุดในโบราณสถานเวียงลอ	เจดีย์ศรีปิงเมืองที่สมบูรณ์ที่สุดในโบราณสถานเวียงลอ

               เมืองโบราณเวียงลอนี้ ยังไม่พบหลักฐานที่ระบุถึงช่วงเวลาในการสร้างที่ชัดเจน  แต่อย่างไรก็ตามการศึกษาข้อมูลทางเอกสารพบว่าในครั้งขุนจอมธรรมสร้างเมืองพะเยานั้น มีอาณาเขตชั้นนอกครอบคลุมไปถึงเมืองเทิงต่อไปถึงเมืองเชียงของ  ซึ่งหมายความว่าอาณาเขตของเมืองพะเยาในครั้งนั้น  ครอบคลุมเอาพื้นที่เวียงลอด้วย  และในครั้งนั้นบริเวณดังกล่าวนี้น่าจะมีชุมชนในลักษณะ  “เวียง” ( เมือง ) แล้ว  เพราะใน  พ.ศ.  1699  ครั้งขุนเจืองยกทัพไปช่วยขุนชินผู้เป็นลุงสู้กับทัพแกวที่ยกมาตีเมืองหิรัญนครเงินยางเชียงแสนนั้น  ก็ปรากฏชื่อ “เวียงลอ” ในบัญชีรายชื่อเมืองขึ้นของเมืองพะเยาที่ขุนเจืองเกณฑ์ไปรบแกวยังเมืองหิรัญนครเงินยางเชียงแสน

พระพุทธรูปเก่าที่อยู่ด้านหลังเจดีย์ศรีปิงเมือง	โบราณสถานเวียงลอถือเป็นสถาน ที่ทัศนศึกษาของเด็กนักเรียนอีกด้วย
การสร้างวิหารส่วนมากจะใช้ไม้ในการต่อกันเกือบทั้งหมด	เก็บมาฝาก
ของใช้โบราณที่ขุดพบและจัดแสดง ให้ชมทุกวันในวัดศรีปิงเมือง	ของใช้โบราณที่ขุดพบและจัดแสดง ให้ชมทุกวันในวัดศรีปิงเมือง
พระพุทธรูปโบราณที่ขุดพบและจัดแสดง ให้ชมทุกวันในวัดศรีปิงเมือง	พระพุทธรูปโบราณที่ขุดพบและจัดแสดง ให้ชมทุกวันในวัดศรีปิงเมือง
พระพุทธรูปโบราณที่ขุดพบและจัดแสดง ให้ชมทุกวันในวัดศรีปิงเมือง	ของใช้โบราณที่ขุดพบและจัดแสดง ให้ชมทุกวันในวัดศรีปิงเมือง

               เมืองโบราณเวียงลอนั้น เป็นเมืองโบราณที่มีผังเมืองไม่สม่ำเสมอ ขนาดของเมืองวัดจากส่วนกว้าง  - ยาวที่สุด มีขนาด 750 x 1,250 เมตร มีแม่น้ำอิงซึ่งเป็นแม่น้ำสายหลักของเมืองพะเยาไหลผ่านกลางเมือง  จากลักษณะทางภูมิประเทศทำให้สามารถแบ่งเมืองโบราณเวียงลอ ออกเป็น 2 ส่วน ก็คือ “โบราณสถานเวียงลอฝั่งใต้ของแม่น้ำอิง” และ “โบราณสถานเวียงลอฝั่งเหนือของแม่น้ำอิง”

               สำหรับทริปนี้หมูหินจะพาเพื่อน ๆ ชมโบราณสถานเวียงลอฝั่งใต้ของแม่น้ำอิงก่อนครับ เพราะทางฝั่งเหนือนั้นไม่สามารถเข้าชมได้ในปัจจุบัน เพราะตั้งอยู่ห่างจากทางฝั่งใต้ค่อนข้างไกล และไม่สามารถขับรถเข้าชมได้ จะต้องนั่งแพเข้าไป แต่ด้วยช่วงเวลาที่หมูหินมาเที่ยวชมเป็นช่วงฤดูแล้ง แม่น้ำอิงแห้งขอดจนไม่สามารถล่องแพได้ แต่ไม่เป็นไรครับ หมูหินสัญญาว่าจะต้องพาเพื่อน ๆ มาเที่ยวชมให้ได้ในโอกาสต่อไปครับ

ของใช้โบราณที่ขุดพบและจัดแสดง ให้ชมทุกวันในวัดศรีปิงเมือง	ของใช้โบราณที่ขุดพบและจัดแสดง ให้ชมทุกวันในวัดศรีปิงเมือง
พระพุทธรูปโบราณที่ขุดพบและจัดแสดง ให้ชมทุกวันในวัดศรีปิงเมือง	พระพุทธรูปโบราณที่ขุดพบและจัดแสดง ให้ชมทุกวันในวัดศรีปิงเมือง
วิหารเก่าที่อยู่ในวัดศรีปิงเมือง	วัดพระเจ้าเข้ากาดหนึ่งในโบราณสถานเวียงลอ

               สำหรับเมืองโบราณสถานเวียงลอฝั่งใต้นั้น จากหลักฐานทางโบราณคดีที่สำรวจพบ คือ คู – กำแพงเมือง โดยมีวัดพระแก้ว วัดพระเจ้าเข้ากาด กู่มะม่วงแดง และโบราณสถานไม่มีชื่อบริเวณศาลหลักเมือง เป็นโบราณสถานที่ตั้งอยู่ในเขตคู – กำแพงครับ

               มาเริ่มเที่ยวชมกันแต่ละจุดกันดีกว่าครับ เริ่มตั้งแต่กำแพงเวียงลอ เป็นแนวกำแพงสูง 1 – 4 เมตร จากระดับพื้นดิน ภายในเมืองมีความยาวของเส้นรอบวงประมาณ 2,750 เมตร แนวกำแพงบางแห่งมีลักษณะเป็นแนวกำแพง 2 ชั้น กำแพงชั้นในมีลักษณะเป็นกำแพงก่ออิฐครอบแกนดินไว้ ภายใน 20 เมตร สูงประมาณ 4 – 6 เมตร ส่วนกำแพงชั้นนอกมีลักษณะเป็นคันดินสูงประมาณ 2 -  3 เมตร จากระดับพื้นดินด้านนอกเมือง ระหว่างกำแพงเมืองชั้นในและคันดินชั้นนอก มีคูเมืองขนาดกว้างประมาณ 4 – 6 เมตร ลึกจากระดับพื้นดิน ปัจจุบันบางส่วนของกำแพงมีลักษณะพิเศษ เช่น กำแพงเมืองวัดศรีเมืองชุม แนวกำแพงเมืองที่ต่อเนื่องกับแนวกำแพงวัด คือ กำแพงก่ออิฐบนแกนดิน ส่วนของกำแพงเมืองได้สิ้นสุดลงกลายเป็นกำแพงวัด

อนุสาวรีย์พญาลอแบบนั่งที่อยู่ใจกลางหมู่บ้าน	เจดีย์ศรีปิงเมืองที่สมบูรณ์ที่สุดในโบราณสถานเวียงลอ
ร้านขายขนมโบราณที่คุณยายร่วมกันลงมือทำและขายเอง	บริเวณลานหลังวัดศรีปิงเมือง

               มาต่อกันที่วัดพระเจ้าเข้ากาด เป็นวัดที่อยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของเวียงลอ การขุดค้นพบหลักฐาน อาคารวิหาร อุโบสถ และบ่อน้ำ ขุดค้นพบหลักฐานพระพุทธรูปหินทรายจำนวนมาก ซึ่งชาวบ้านเล่ากันว่า เดิมวัดนี้มีพระพุทธรูปวางกระจัดกระจายไม่เป็นระเบียบเป็นกลุ่ม ๆ เหมือนตลาดสดของหมู่บ้าน ชาวบ้านจึงเรียกกันว่า “วัดพระเจ้าเข้ากาด”

               ขับรถต่อมาอีกประมาณ 200 เมตร ก็จะพบกับวัดกู่พระแก้ว ซึ่งตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของวัดพระเจ้าเข้ากาด ผลการขุดแต่ง พบว่า ภายในวัดมีเจดีย์ประโน วิหารขนาดใหญ่ อุโบสถ เจดีย์รายกำแพงแก้ว และซุ้มประตูโขง โบราณวัตถุที่พบก็คือ ชิ้นส่วนพระพุทธรูปหินทาย พระพิมพ์ยอดขุนพลเวียงลอ ชิ้นส่วนอิฐมีจารึก และเครื่องถ้วยจากแหล่งเตาล้านนาและประเทศจีน

เจดีย์ศรีปิงเมืองที่สมบูรณ์ที่สุดในโบราณสถานเวียงลอ

ต้นโพธิ์ต้นใหญ่ที่อยู่หน้าโบราณสถานเวียงลอ

หมูหิน.คอม คิดจะเที่ยวเว็บเดียวก็พอ...ภาพ เรื่อง และวีดีโอ.....ทีมงานหมูหิน.คอม