เที่ยววัดถ้ำตับเต่า คราวฝนปรอย

หมูหิน.คอมพาเที่ยวถ้ำอีกแล้วจ้า ทริปนี้จะพาไปเที่ยวถ้ำที่ถือเป็นศาสนสถานโบราณที่เกี่ยวเนื่องกับประวัติสาสตร์นานหลายร้อยปี ตั้งอยู่ที่อำเภอไชยปราการ จังหวัดเชียงใหม่ ใครที่เคยไปเที่ยวชมมาแล้วก็คงจะเริ่มนึกออกกันบ้าง แต่สำหรับใครที่กำลังมึนตึบอยู่  ก็เตรียมตัวไปเที่ยวกันเลยที่วัดถ้ำตับเต่าจ้า
วัดถ้ำตับเต่าถือเป็นศาสนสถานโบราณนานนับหลายร้อยปีมาแล้ว ตั้งอยู่ที่หมู่บ้านถ้ำตับเต่า ตำบลศรีดงเย็น อำเภอไชยปราการ จังหวัดเชียงใหม่ วัดแห่งนี้มีเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ 35 ไร่ ตั้งอยู่บริเวณเชิงเขาถ้ำตับเต่า ซึ่งเป็นภูเขาหนึ่งในเทือกเขาที่กั้นเขตอำเภอไชยปราการกับอำเภอเมืองเชียงดาว และเป็นเทือกเขาที่สลับซ้อนกันกั้นเขตแดนไทยกับพม่า

วัดถ้ำตับเต่าเป็นชื่อที่เรียกเพี้ยนมาจากคำว่า “ดับเต้า” ซึ่งหมายถึงการดับขี้เถ้า ที่เกิดจากการเผาไหม้ของป่า ทั้งนี้เมื่อเรียกกันนานๆ เข้าก็เลยเพี้ยนมาเป็นตับเตา ซึ่งคนในภูมิภาคอื่นไม่ทราบความหมายก็เลยเรียกว่า”ถ้ำตับเต่า”  ซึ่งมีความหมายไปอีกอย่างหนึ่ง คือตับของสัตว์ชนิดหนึ่ง

วัดถ้ำตับเต่าสร้างขึ้นในยุดใด สมัยใดไม่มีหลักฐานปรากฏแน่ชัด มีเพียงแค่สันนิษฐานตามสิ่งก่อสร้างในวัด นั่นก็คือพระพุทธรูปไสยาสน์องค์ใหญ่ ขนาดความยาวไม่น้อยกว่า 9 เมตร สร้างด้วยการก่ออิฐถือปูนพอกด้วยยางไม้รักปิดทองในแบบศิลปะอยุธยา ทั้งนี้ตามคำบอกเล่าของเจ้าอาวาสรูปปัจจุบัน ท่านสันนิษฐานว่าน่าจะสร้างขึ้นในสมัยสมเด็จพระเอกาทศรถ เมื่อคราวท่านยกกองทัพมาเพื่อจะเข้าตีเมืองพม่า และตีเมืองตองอูในปี พ.ศ. 2135 และสมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงยกกองทัพหลวงไปทางเชียงดาวเข้าพักพลที่เมืองหางซึ่งขณะนั้นเป็นเมืองในราชอาณาจักรไทย  มีผู้เฒ่าคนหนึ่งเล่าว่า ณ ถ้ำตับเต่าแห่งนี้เคยเป็นที่ประทับพักกองทัพของสมเด็จพระเอกาทศรถ เจ้าอาวาสจึงสันนิษฐานว่าด้วยเหตุผลที่พระพุทธรูปไสยาสน์องค์นี้เก่าแก่โบราณ ซึ่งคนโบราณแต่ละถิ่นแคว้นจะมีลักษณะศิลปะการก่อสร้างเป็นของตนเอง ถ้าสร้างโดยช่างฝีมือล้านนาไทยคงจะต้องมีลักษณะศิลปะแบบล้านนา สร้างแล้วก็คงมอบให้เจ้าเมืองฝางเป็นผู้ดูแล

วัดถ้ำตับเต่าเป็นวัดที่ร้างมานานก่อนที่เจ้าหลวงมหาวงศ์จะสั่งให้บูรณะปฎิสังขรณ์สร้างวัดถ้ำตับเต่าขึ้น ได้มีฝรั่งชาวนอรเวย์ ชื่อ มร.คาร์ลบ็อก มาสำรวจธรรมชาติในล้านนาไทยเข้ามาพักที่เมืองฝาง เขาได้บันทึกถึงความสำคัญของสถานที่นี้ไว้ว่า ถ้ำแห่งนี้เป็นสถานที่สำคัญทางศาสนามามากกว่าร้อยปี มีพระพุทธรูปองค์ใหญ่เป็นพระนอน ก่อด้วยอิฐโบกปูนทาด้วยยางไม้และปิดทอง ชำรุดทรุดโทรมมาก ยางไม้และทองหลุดร่อนลงเป็นแห่ง ๆ รอบ ๆ พระนอนองค์ใหญ่นี้มีพระสาวกนั่งประนมมือประหนึ่งฟังคำสวดจากพระพุทธเจ้า

หยดน้ำที่หยดลงมาทำให้เกิดหินปูนขึ้น

หยดน้ำที่หยดลงมาทำให้เกิดหินปูนขึ้น

ตรงมุมสุดของโถงถ้ำ มีพระพุทธรูปนั่งองค์ขนาดกลางย่อม ๆ ปางประทานพรตั้งอยู่บนพื้นสูงของถ้ำใกล้ ๆ มีบันไดไม้พาดเพื่อให้คนเดินขึ้นไปยังถ้ำเล็กชั้นบนได้  นอกจากนั้นยังมีพระหินแก้ขนาดต่าง ๆ ที่มีพระธุดงค์และพวกพ่อค้าเดินทางนำมาจากเขตไทยใหญ่นำมาถวายไว้ที่ถ้ำตับเต่าแห่งนี้ ส่วนตามบริเวณพื้นถ้ำมีเศษจีวรเก่า ๆ หมอน เสื่อเก่า คนโทน้ำ ธูปเทียน ที่มีผู้นำมาสักการบูชา ตรงทางเข้าปากถ้ำมีการสร้างเป็นอิฐและปูนขาวสร้างเป็นประตูเข้าถ้ำ ตรงเหนือประตูมีหินแกะเป็นรูปหนุมานและรูปนกยูง  มร.คาร์ลบ็อกกล่าวว่า คงเป็นพวกชาวไทยใหญ่มาสร้างเป็นศาสนสถานเพราะการที่สลักรูปนกยูงนั้น เป็นสัญลักษณ์ที่ชาวไทยใหญ่และพม่าใช้ในพิธีสำคัญหรือสถานที่สำคัญ เขาเล่าว่า คนเมืองฝางเล่าว่าพวกชาวเงี้ยวนับถือถ้ำตับเต่าแห่งนี้มาก พวกพ่อค้าที่มาจากต่างแดนในเขตไทยใหญ่มาค้าขายในเขตไทยก็ดี  พวกพ่อค้าชาวล้านนาไทยเดินทางไปค้าขายยังเขตไทยใหญ่ก็ดี ล้วนต้อเดินทางมากราบนมัสการสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในถ้ำแห่งนี้

วัดถ้ำตับเต่าสร้างมานานเป็นร้อย ๆ ปี และเป็นสถานที่สำคัญของพุทธศาสนา และถือกันว่าเป็นสถานที่ที่เจ้าเมืองที่เดินทางมาปกครองเมืองฝาง หรือเดินทางไปราชการยังเมืองเชียงใหม่ต้องเดินทางผ่านมาทางนี้ พักที่นี่ต้องสักการบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในถ้ำนี้ บรรดาพระพุทธรูปทั้งใหญ่และเล็กที่อยู่ภายในถ้ำตับเต่าล้วนเป็นของเก่าแก่ ยังมีพระพุทธรูปไม้แกะองค์ใหญ่สูงประมาณเมตรเศษ ๆ อีกจำนวนมาก และที่สำคัญมีสถูปเจดีย์องค์ขนาดย่อม ๆ มีลวดลายปูนสวยงามมาก แต่มีรอยถูกเจาะเอาปูนสมัยใหม่มาโบกปิดทับตรงรอยเจาะ

สิ่งที่ยังหลงเหลืออยู่ในถ้ำให้เห็นเป็นรูปร่างในปัจจุบันก็คือพระพุทธไสยาสน์ พระเจ้าตนหลวง พระเจ้าทันใจ สถูปเจดีย์เก่าแก่สวยงาม พระพุทธรูปหินอ่อนขนาดกลางหลายองค์ พระพุทธรูปไม้แกะขนาดเมตรเศษ ส่วนลึกของถ้ำมีเจดีย์องค์หนึ่ง ลึกเข้าไปในถ้ำมืดประมาณ 500 เมตร เป็นเจดีย์เปียกชุ่ม และนิ่ม ชาวบ้านเรียกว่า “เจดีย์นิ่ม” ผู้ที่เข้าไปสักการะมักจะเอาเงินเหรียญบาท และเหรียญโบราณต่าง ๆ มาติดองค์เจดีย์ไว้ ใกล้ ๆองค์เจดีย์มีแอ่งน้ำตื้น ๆ เชื่อกันว่าเป็นบ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ใช้เพื่อชำระบาป

ถ้ำตับเต่าจะแบ่งออกเป็น 2 ส่วนด้วยกัน คือส่วนที่เรียกว่า “ถ้ำแจ้ง” เป็นห้องโถงกวางใหญ่เป็นที่ประดิษฐานของพระพุทธไสยาสน์ พระเจ้าตนหลวง สถูปเจดีย์ และพระพุทธรูปไม้แกะ พระหินแกะ พระพุทธรูปองค์เล็กองค์น้อย มีโพรงลอดไปยังถ้ำขนาดเล็กที่เรียกกันว่า “ถ้ำแม่ครัว” ซึ่งอยู่ติดกับถ้ำแจ้งไปทางทิศตะวันออก
ส่วนที่สองก็คือ “ถ้ำมืด หรือถ้ำลอดบาป” อยู่ทางทิศตะวันตก มีลานหินแคบ ๆ เป็นทางเดินจากหน้าถ้ำ มีลักษณะเป็นโพรงชอนลึกเข้าไปในภูเขา ภายในมีหินงอกหินย้อย สองข้างทางเข้าถ้ำเหมือนฉากละครจักร ๆ วงศ์ ๆ ในท้องพระโรง ความลึกของถ้ำประมาณ 500 เมตร ภายในส่วนลึกของถ้ำก่อนที่จะถึงก้นถ้ำ เป็นปากเหวมืดสนิท มีโพรงขนาดคนลอดได้ ลักษณะชันมีบันไดพาดไว้ให้เกาะเดินขึ้นไป แต่ต้องเอียงตัวคลานขึ้นบันไดแล้วลอดเข้าไป เชื่อกันว่า คนใดมีบุญก็สามารถลอดเข้าไปได้พ้น คนใดบาปหนักกว่าบุญจะไม่สามารถลอดเข้าไปได้ และที่บริเวณปากโพรงลอดจะมีงูตัวขนาดใหญ่ยาวนอนขวางทางลอดอยู่เป็นที่เล่าขานกันว่าคนใดบาปหนักมักจะเจองูตัวนี้เป็นเรื่องที่น่าเหลือเชื่อ บุญและบาปเป็นของคู่กัน มักจะมาพร้อม ๆ กันจริง ๆมนุษย์ทุกคนย่อมมีบาปติดตัวกันทั้งนั้น ขึ้นอยู่กับว่าใครมีมากมีน้อย ใครปล่อยวางและละทิ้งบาปได้เร็วกว่า  ทริปนี้หมูหิน.คอมก็เจองูตัวหนึ่งนอนคดอยู่ก่อนทางลอดเข้าโพรงจริง ๆ แต่การไม่เบียดเบียนซึ่งกันและกันย่อมทำให้ความขัดแย้งไม่เกิดขึ้น เจ้างูตัวนั้นก็นอนอยู่ในที่ของมัน ส่วนหมูหิน.คอมก็ทำหน้าที่ของเราไป ไม่เบียดเบียนซึ่งกันและกัน

เจดีย์บริเวณภายใน