วันเข้าพรรษา

วันเข้าพรรษา เป็นวันที่พระสงฆ์เริ่มอยู่จำพรรษาตลอด 3 เดือน ในฤดูฝน ตั้งแต่วันแรม 1 ค่ำเดือน 8 จนถึงกลางเดือน 11 วันเข้าพรรษาที่พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตไว้มีอยู่ 2 วันคือ

วันเข้าปุริมพรรษา คือเข้าพรรษาแรก ตั้งแต่วันแรม 1 ค่ำ เดือน 8 ไปจนถึงวันเพ็ญกลางเดือน 11

วันเข้าปัจฉิมพรรษา คือวันเข้าพรรษาหลัง ตั้งแต่วันแรม 1 ค่ำเดือน 9 ไปจนถึงวันเพ็ญเดือน 12

เมื่อเข้าพรรษาแล้วหากภิกษุมีกิจธุระจำเป็น อันชอบด้วยพระวินัย พระพุทธเจ้าก็ทรงอนุญาตให้ไปได้ โดยมีข้อจำกัดว่าจะต้องกลับมายังสถานที่จำพรรษาเดิมภายใน 7 วัน ที่เรียกว่า สัตตาหกรณียะ ดังต่อไปนี้

            1. เมื่อทายกทายิกา ปราถนาจะบำเพ็ญกุศล เมื่อมานิมนต์ก็ให้ไปเพื่อรักษาศรัทธาได้
            2. ถ้าสงฆ์ ณ ที่แห่งใดแห่งหนึ่งเกิดอธิกรณ์ขึ้น ก็ให้ไปเพื่อระงับอธิกรณ์ได้
            3. ถ้าบิดา มารดา ญาติ พี่น้อง พระอุปัชฌาย์ อาจารย์ เป็นไข้ เมื่อทราบก็ให้ไปได้
            4. พระวิหารในที่แห่งอื่นเกิดชำรุดเสียหาย ให้ไปหาสิ่งของเพื่อมาปฏิสังขรพระวิหารนั้นได้
            5. เมื่อถูกสัตว์ร้ายรบกวน ถูกโจรปล้น พระวิหารถูกไฟไหม้ หรือถูกน้ำท่วม ก็ให้ไปจากที่นั้นได้
            6. เมื่อชาวบ้านถูกโจรปล้น อพยพหนีไป ก็ให้ไปกับพวกชาวบ้านได้ โดยให้ไปกับชาวบ้านที่มีความเลื่อมใสศรัทธาสามารถที่จะให้ความอุปถัมภ์ได้
            7. เมื่อที่ใดเกิดความขาดแคลน อาหารหรือยารักษาโรค ขาดผู้อุปถัมภ์บำรุง ได้รับความลำบากก็อนุญาตให้ไปจากที่นั้นได้
            8. ถ้าหากมีผู้เอาทรัพย์มาล่อ ก็อนุญาตให้ไปจากที่นั้นได้
            9. หากภิกษุสงฆ์หรือภิกษุณีสงฆ์แตกกันหรือมีผู้พยายามจะให้แตกกัน ถ้าการไปจากที่นั้นสามารถระงับการแตกกันได้ ก็อนุญาตให้ไปได้

ในวันเข้าพรรษา ถือว่าเป็นกรณียกิจพิเศษสำหรับพระภิกษุสงฆ์ จะมีการประชุมกันในพระอุโบสถ ไหว้พระสวดมนต์ ขอขมาซึ่งกันและกัน เสร็จแล้วก็ประกอบพิธีเข้าพรรษา ภิกษุจะอธิษฐานใจตนเองว่า ตลอดฤดูกาลเข้าพรรษานี้ตนเองจะไม่ไปไหน ด้วยการเปล่งวาจาว่า

อิมสฺมึ อาวาเส อิมํ เตมาสํ วสฺสํ อุเปมิ

หรือว่า อิมสฺมึ วิหาเร อิมํ เตมาสํ วสฺสํ อุเปมิ

แปลว่า ข้าพเจ้าขออยู่จำพรรษาตลอด 3 เดือน ในอาวาสนี้ หรือในวิหารนี้ (ว่า 3 ครั้ง)

หลังจากเสร็จพิธีเข้าพรรษาแล้วก็นำดอกไม้ ธูป เทียน ไปนมัสการปูชนียวัตถุที่สำคัญในอาวาสนั้น ในวันต่อมาก็นำดอกไม้ ธูป เทียน ไปขอขมาพระอุปัชฌาย์อาจารย์ และพระเถระที่ตนเคารพนับถือ

ในวันเข้าพรรษานี้ตามประวัติ ชาวไทยเราได้ประกอบพิธีทางศาสนา เนื่องในวันเข้าพรรษา มาตั้งแต่ครั้งกรุงสุโขทัย ซึ่งมีทั้ง พิธีหลวง และ พิธีราษฎร์ กิจกรรมที่กระทำก็มีการเตรียมเสนาสนะ ให้อยู่ในสภาพที่ดี สำหรับจะได้จำพรรษาอยู่ตลอด 3 เดือน จัดทำ เทียนจำนำพรรษา เพื่อใช้จุดบูชาพระบรมธาตุ พระพุทธปฏิมา พระปริยัติธรรม ตลอดทั้ง 3 เดือน ถวายธูป เทียน ชวาลา น้ำมันตามไส้ประทีปแก่พระภิกษุสงฆ์ ที่อยู่จำพรรษาในพระอาราม

สำหรับเทียนจำนำพรรษาจะมีการ แห่เทียน ไปยังพระอารามทั้งทางบกและทางน้ำตามแต่หนทางที่ไปจะอำนวยให้ เพื่อนำเทียนเข้าไปตั้งในพระอุโบสถหรือพระวิหาร แล้วก็จะจุดเทียนเพื่อบูชาพระรัตนตรัย

สำหรับการปฏิบัติอื่นๆ ก็จะมีการถวาย ผ้าอาบน้ำฝน การอธิษฐานตนว่าจะประพฤติปฏิบัติให้อยู่ในกรอบของศีลห้า ศีลแปด ฟังเทศน์ฟังธรรม ตามระยะเวลาที่กำหนดโดยเคร่งครัด ตามกำลังศรัทธา และขีดความสามารถของตน นับว่าวันเข้าพรรษาเป็นโอกาสอันดีที่พุทธศาสนิกชน จะได้ประพฤติปฏิบัติตนในกรอบของพระพุทธศาสนาได้เข้มข้นยิ่งขึ้นไปอีกระดับหนึ่ง

........

ข้อมูล และภาพจากหอมรดกไทย
www.heritage.thaigov.net

บุญ...วันเข้าพรรษา ถือศีลปฏิบัติธรรม-ตักบาตรดอกไม้

วันเข้าพรรษา ตามประวัติชาวไทยเราได้ประกอบพิธีทางศาสนา มาตั้งแต่ ครั้งกรุงสุโขทัย ซึ่งมีทั้งพิธีหลวง และพิธีราษฎร์ กิจกรรม ที่กระทำ มีการเตรียม เสนาสนะ ให้อยู่ในสภาพที่ดี สำหรับการจำ พรรษาอยู่ตลอด ๓ เดือน จัดทำ เทียนจำนำพรรษา เพื่อใช้จุดบูชา พระบรมธาตุ พระพุทธปฏิมา พระปริยัติธรรม ตลอดทั้ง ๓ เดือน

สำหรับเทียนจำนำพรรษาจะมีการแห่เทียนไปยังพระอาราม ทั้งทางบก และทางน้ำ ตามแต่หนทางที่จะอำนวยให้ เพื่อนำเทียนพรรษา เข้าไปตั้ง ในอุโบสถ หรือวิหาร แล้วพระสงฆ์ก็จะจุดเทียนพรรษานี้ เพื่อบูชา พระรัตนตรัยตลอดช่วงเวลาเข้าพรรษา

นอกจากนี้แล้วยังมีการถวายผ้าอาบน้ำฝน การอธิษฐานตนว่า จะประพฤติ ปฏิบัติตนให้อยู่ในกรอบของศีลห้า ศีลแปด ฟังเทศน์ฟังธรรม ตามระยะเวลา ที่กำหนดโดยเคร่งครัด ตามกำลังศรัทธา และขีดความสามารถของตน

นับว่าวันเข้าพรรษาเป็นโอกาสอันดีที่พุทธศาสนิกชน จะได้ประพฤติปฏิบัติตนในกรอบของพระพุทธศาสนา ให้เข้มข้นยิ่งขึ้นไปอีกระดับหนึ่ง

วันเข้าพรรษา เป็นวันที่พระภิกษุสงฆ์อธิษฐานว่า จะประจำอยู่ที่ใดที่หนึ่ง ตลอดระยะเวลา ๓ เดือน ภายในฤดูฝน และจะไม่เดินทาง ไปแรมคืนที่อื่น จึงได้มีการกำหนดไว้ ๒ ระยะ คือ

ปุริมพรรษา คือ วันเข้าพรรษาต้น ตรงกับแรม ๑ ค่ำเดือน ๘ ของ ทุกปี และออกพรรษาในวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑

ปัจฉิมพรรษา คือ วันเข้าพรรษาหลัง ตรงกับวันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๙ และ ออกพรรษาในวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๒

เหตุที่พระพุทธองค์ทรงอนุญาตให้มีการจำพรรษาเนื่องจาก ในสมัยพุทธกาล ชาวบ้านติเตียนกันว่าพวกสาวกพระพุทธองค์ไม่หยุด สัญจรแม้ในฤดูฝน ยิ่งกว่านั้นยังเหยียบย่ำข้าวกล้า ตลอดจนพืชผล ซึ่งชาวบ้านเพิ่งลงมือไถ หว่าน เพาะปลูกให้เสียหาย หรือไปเหยียบย่ำ โดนสัตว์เล็กสัตว์น้อยให้ถึงแก่ความตาย

เมื่อพระพุทธเจ้าทรงทราบจึงได้วางระเบียบให้พระภิกษุสงฆ์ เข้าประจำที่ตลอด ๓ เดือนในฤดูฝน หรือเรียกกันโดยทั่วไปว่า เข้าพรรษา

หลังจากพระภิกษุสงฆ์อธิษฐานเข้าพรรษาแล้ว จะไปค้างแรม ที่อื่นนอกเหนือจากอาวาสที่ตนอธิษฐานเข้าพรรษาแม้คืนเดียวก็ไม่ได้ ยกเว้นมีกิจจำเป็นซึ่งพระวินัยอนุญาต แต่ก็ต้องกลับมาภายใน ๗ วัน

เหตุจำเป็นที่ยกเว้นให้ได้แก่

๑.ไปพยาบาลพระภิกษุหรือ บิดามารดาที่ป่วย

๒.ไประงับไม่ให้พระภิกษุสึก

๓.ไปเพื่อธุรกิจของสงฆ์

๔.ทายกนิมนต์ไปฉลองศรัทธาในการบำเพ็ญกุศลของเขา

จากการที่พระพุทธเจ้าทรงกำหนดให้พระสงฆ์มีการจำพรรษาตลอด ๓ เดือนในฤดูฝน พุทธศาสนิกชนจึงถือเอาวันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๘ หรือวันเข้าพรรษาเป็นวันสำคัญทางพุทธศาสนา เพื่อน้อมระลึกถึงพระพุทธองค์นั้น

กิจกรรมที่ควรปฏิบัติในวันเข้าพรรษามีดังนี้

๑.กิจกรรมทำเทียนจำนำพรรษา ร่วมกับสมาคม ชุมชน โรงเรียน แล้วนำไปถวายวัด

๒.ร่วมกิจกรรมถวายผ้าอาบน้ำฝนและจตุปัจจัยแด่พระภิกษุสามเณร

๓.ร่วมทำบุญใส่บาตร ฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา รักษาอุโบสถศีล

๔.รับเป็นโยมสงฆ์จัดหาถวายสิ่งของให้พระภิกษุตลอดระยะเวลา ๓ เดือน

๕.อธิษฐานงดเว้นอบายมุขต่างๆ หรืออธิษฐานทำบุญกุศลต่างๆ อาทิ จะใส่บาตรพระสงฆ์ทุกวันหรือจะฟังพระแสดงพระธรรมเทศนาทุกวัน เป็นต้น

๖.ประดับธงชาติที่อาคารบ้านเรือน

ตำนานตักบาตรดอกไม้

การตักบาตรดอกไม้ เป็นพิธีกรรมของพระธรรมยุต ซึ่งมี การตักบาตร ดอกไม้กันที่วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร จ.สระบุรี และที่วัดบวรนิเวศวิหาร กรุงเทพฯ

ส่วนตำนานความเป็นมาของการตักบาตรดอกไม้ในพระพุทธศาสนานั้น พระเทพรัตนมงคล เล่าว่า พระเจ้าพิมพิสาร กษัตริย์ผู้ครองกรุงราชคฤห์ ทรงโปรดปรานดอกมะลิมาก พระองค์จะได้รับดอกมะลิจากนายสุมนะ มาลาการวันละ ๘ กำมือเป็นประจำ เมื่อพระเจ้าพิมพิสารได้รับดอกมะลิแล้ว จึงมอบบำเหน็จรางวัลเงิน ข้าวของสิ่งมีค่าให้กับนายสุมนะมาลาการทุกครั้ง

วันหนึ่งนายสุมนะมาลาการได้ออกไปเก็บดอกมะลิในสวน ทันใดนั้น ได้เห็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พร้อมด้วยพระภิกษุอีกหลายรูป กำลังเสด็จบิณฑบาตใกล้มาเรื่อยๆ สายตาที่มองไปนั้น นายสุมนะมาลา การได้เห็นแสงรัศมีเปล่งประกายออกมาจากพระวรกายถึง ๖ สี ประกอบด้วย

สีนิลเขียว เหมือนดอกอัญชัน สีปิต เหลืองเหมือนหรดาลทอง สีโลหิต แดง เหมือนตะวันอ่อน สีโอทาต ขาวเหมือนแผ่นเงิน สีมันเชฐหงษ์บาท เหมือนดอกเซ้ง หรือหงอนไก่ และสีประภัสสร เลื่อมลายเหมือนแก้วผลึก จึงมีความศรัทธาขึ้นมา แม้ไม่มีข้าวใส่บาตร เขาจึงได้ถวายดอกมะลิ ๘ กำมือแทน และนึกกลัวถูกลงโทษ เมื่อไม่มีดอกมะลิไปถวายกับพระเจ้าพิมพิสาร จึงได้อธิษฐานว่า

"เราได้นำดอกมะลิทั้ง ๘ กำมือ ถวายบูชาให้กับพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว พระเจ้าพิมพิสารจะลงโทษประหารชีวิตหรือไล่ออกจากแคว้นแห่งนี้ก็ไม่เป็นไร"

หลังจากนั้น พระเจ้าพิมพิสารได้รับทราบเรื่องราวที่เกิดขึ้นก็พอพระราชหฤทัย ได้ให้บำเหน็จรางวัลความดีกับนายสุมนะมาลาการมากมาย ตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมาชีวิตของนายสุมนะมาลาการก็มีแต่ความสุขความเจริญ และพิธีการตักบาตรดอกไม้ก็เริ่มกำเนิดขึ้นตั้งแต่ครั้งนั้นเป็นต้นมา

ปัจจุบันนี้ ประเพณีตักบาตรดอกไม้ ที่มีการจัดอย่างต่อเนื่องคือที่ วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร จ.สระบุรี กำหนดการจัดงาน ประเพณีตักบาตรดอกไม้ขึ้นในวันขึ้น ๑๔ ค่ำ เดือน ๘ เวลา ๑๕.๐๐ น. ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๘ (วันอาสาฬหบูชา) เวลา ๑๐.๐๐ น. และ ๑๕.๐๐ น. แรม ๑ ค่ำ เดือน ๘ (วันเข้าพรรษา) เวลา ๑๐.๐๐ น. และ ๑๕.๐๐ น. สอบถามได้ที่สำนักงาน ททท.ภาคกลาง เขต ๖ โทร.๐-๓๕๒๔-๖๐๗๖

ส่วนในกรุงเทพฯ วัดบวรนิเวศวิหาร ได้จัด ประเพณีตักบาตรดอกไม้ ขึ้นทุกปีเช่นกัน โดยในปีนี้จัดใน วันศุกร์ที่ ๒๒ กรกฎาคม ทั้งนี้ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ ณ พระอุโบสถ วัดบวรนิเวศวิหาร ถวายพุ่มพรรษาแด่องค์พระพุทธชินสีห์ องค์พระประธาน และถวายเทียนพรรษาพระสงฆ์ จากนั้นเสด็จไปยังพระเจดีย์ทอง บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ และเสด็จไปยังวิหารเก๋งทรงสักการบูชาพระไพรีพินาศ แล้วเสด็จพระราชดำเนินกลับ

ส่วน การตักบาตรดอกไม้ นั้นจะเริ่มเวลา ๑๘.๐๐ น. สอบถามรายละเอียดได้ที่โทร.๐-๒๒๘๒-๒๗๑๐, ๐-๒๒๘๑-๒๑๓๙