ต่อมาคณะกรรมการอุทยานแห่งชาติได้มีมติในการประชุมครั้งที่ 2/2524 เมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม 2524 ให้ดำเนินการจัดบริเวณเกาะช้างและเกาะกูด จังหวัดตราด เป็นอุทยานแห่งชาติทางทะเลอีกแห่งหนึ่ง กรมป่าไม้จึงมีคำสั่งให้นายเรืองศิลป์ ประกรศรี นักวิชาการป่าไม้ 4 ไปทำการสำรวจหาข้อมูลรายละเอียด ทั้งดำเนินการปรับปรุงวนอุทยานน้ำตกธารมะยม เพื่อยกฐานะเป็นอุทยานแห่งชาติต่อไป จากรายงานข้อมูลการสำรวจตามหนังสือวนอุทยานน้ำตกธารมะยมพบว่า เกาะช้างและเกาะบริวารสภาพทั่วไปมีทิวทัศน์สวยงาม มีน้ำตก และสัตว์ป่าหลายชนิดอาศัยอยู่ ตลอดจนในอดีตน่านน้ำบริเวณทิศตะวันออกของเกาะช้างได้เกิดเหตุการณ์ขึ้นในสมัยอินโดจีน กล่าวคือ เรือรบหลวงสงขลา เรือรบหลวงชลบุรี และเรือรบหลวงธนบุรีได้ทำการยุทธนาวีกับเรือรบฝรั่งเศสจำนวน 7 ลำ อย่างห้าวหาญ เมื่อวันที่ 17 มกราคม 2484 วีรกรรมครั้งนี้ได้รับการจารึก ไว้ในประวัติศาสตร์ของกองทัพเรือ

 เพื่ออนุรักษ์น่านน้ำประวัติศาสตร์และสภาพธรรมชาติของหมู่เกาะในทะเล กองอุทยานแห่งชาติ กรมป่าไม้ ได้นำเสนอคณะกรรมการอุทยานแห่งชาติ ซึ่งมีมติในการประชุม ครั้งที่ 1/2525 เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน 2525 เห็นควรจัดตั้งหมู่เกาะช้างเป็นอุทยานแห่งชาติ โดยมีพระราชกฤษฎีกากำหนดบริเวณที่ดินเกาะช้างและเกาะใกล้เคียงในท้องที่ตำบลเกาะช้าง และตำบลเกาะหมาก อำเภอแหลมงอบ จังหวัดตราด ครอบคลุมพื้นที่ 406,250 ไร่ หรือ 650 ตารางกิโลเมตร โดยเป็นพื้นน้ำประมาณ 458 ตารางกิโลเมตร หรือ 70 เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่ เป็นอุทยายแห่งชาติ ซึ่งประกาศไว้ในราชกิจจานุเบกษา เเล่ม 99 ตอนที่ 197 ลงวันที่ 31 ธันวาคม 2525 เป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 45 ของประเทศไทย

ลักษณะภูมิประเทศ
 ในจำนวนกว่า 40 เกาะ ของอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะช้าง มีเกาะช้างเป็นเกาะที่ใหญ่ ที่สุดห่างจากแหลมงอบประมาณ 8 กิโลเมตร พื้นที่ทอดยาวจากเหนือลงมาทิศตะวันออกเฉียงใต้ ประมาณ 30 กิโลเมตร กว้างประมาณ 14 กิโลเมตร เกาะช้างเป็นเกาะที่ใหญ่เป็นอันดับสามประเทศไทยรองจากเกาะภูเก็ตและเกาะสมุย แต่พื้นที่อุทยานแห่งชาติไม่ได้ครอบคลุมเกาะช้างทั้งหมด มีบางส่วนที่เป็นส่วนของกิ่งอำเภอเกาะช้าง มีราษฎรอาศัยอยู่ ส่วนในพื้นที่ของอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะช้าง ส่วนที่เป็นพื้นดินส่วนใหญ่ของเกาะช้างมีลักษณะภูมิประเทศเป็น ภูเขาเกือบตลอดทั้งเกาะ เช่น เขาล้าน เขาจอมปราสาท เขาคลองมะยม เขาสลักเพชร ยอดเขาใหญ่เป็นยอดเขาที่สูง ที่สุดมีความสูง 743 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง

โครงสร้างทางธรณีส่วนใหญ่ในพื้นที่เป็นหินอัคนีในยุคไทรแอสซิกมีช่วงอายุ 195-230 ล้านปีมาแล้ว มีที่ราบตามชายฝั่งทะเลในบริเวณหมู่บ้านสลักเพชร หมู่บ้านสลักคอก หมู่บ้านคลองสน และอ่าวคลอง พร้าว แม่น้ำลำธารในเกาะช้างเป็นคลองสายสั้นๆ ที่น้ำทะเลเข้าถึง ต้นคลองเป็นห้วยน้ำจืดไหลมาจากน้ำตก ซึ่งเป็นสภาพหุบเขาหลังอ่าวต่างๆ ไหลแทรกไปตามบริเวณป่าชายเลนแล้วไหลลงสู่ทะเลรอบๆ คลองที่สำคัญได้แก่ คลองสน คลองมะยม คลองค้างคาว คลองบางเบ้า คลองพร้าว คลองนนทรี เป็นต้น ลำน้ำเหล่านี้ยังก่อให้เกิดน้ำตกที่สวยงามหลายแห่ง เช่น น้ำตกธารมะยม น้ำตกคลองพลู น้ำตกคลองนนทรี น้ำตกคีรีเพชร และน้ำตกคลองหนึ่ง นอกจากนี้ชายฝั่งตะวันออกของเกาะ จะมีหาดโคลนและหินเป็นหาดหน้าแคบ ส่วนหาดทางด้านตะวันตก จะเป็นหาดทรายและหิน

ลักษณะภูมิอากาศ
ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่ เดือนพฤษภาคมถึงเดือนตุลาคมของทุกปี เป็นช่วงเวลาที่ได้รับอิทธิพลจาก มรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยรายปีประมาณ 4,700 มิลลิเมตร ฤดูหนาว เริ่มตั้งแต่ เดือนพฤศจิกายน ถึง กุมภาพันธ์ ในระยะนี้มีมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือพัดปกคลุมพื้นที่ ทำให้อุณหภูมิลดลงอากาศหนาวเย็น ฤดูร้อน เริ่มตั้งแต่เดือน มีนาคมถึงเดือนเมษายน ในระยะนี้ดวงอาทิตย์กำลังเคลื่อนผ่านเส้นศูนย์สูตรไปทางซีกโลกเหนือ ลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือมีกำลังอ่อนค่อนข้างจะแปรปรวน มีฝนตกน้อยทำให้อากาศร้อนอบอ้าว โดยเฉพาะในเดือนเมษายน มีอุณหภูมิเฉลี่ยตลอดปีประมาณ 27 องศาเซลเซียส

พืชพรรณและสัตว์ป่า
 อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะช้าง มีความหลากหลายของพืชพรรณมาก ส่วนใหญ่เป็น ป่าดงดิบชื้น เป็นป่าที่ค่อนข้างห่างจากชายฝั่ง พืชพรรณธรรมชาติส่วนใหญ่เป็นไม้สกุลพลอง สารภีป่า และไม้ในสกุลหว้า ขึ้นปนอยู่ประปราย พันธุ์ไม้ที่สำคัญได้แก่ ยางนา กระบาก ตะเคียนทอง ทะโล้ พญาไม้ เปล้า หลาวชะโอน เต่าร้าง หวาย เตยย่าน กล้วยไม้ ไผ่ เร่ว กระวาน ฯลฯ มีที่ราบตามชายฝั่งทะเลในบริเวณหมู่บ้านสลักเพชร หมู่บ้านสลักคอก หมู่บ้านคลองสน และอ่าวคลองพร้าว พืชพรรณธรรมชาติที่พบเป็น ป่าชายหาด ลักษณะเป็นป่าโปร่งมีพรรณไม้ขึ้นอยู่ไม่กี่ชนิด เช่น หูกวาง สารภีทะเล เมา เสม็ด เตยทะเล เป็นต้น ตามชายฝั่งที่เป็นดินเลนบริเวณอ่าวและปากคลองลำธารต่างๆ จะพบ ป่าชายเลน พันธุ์ไม้ที่สำคัญได้แก่ โกงกางใบใหญ่ โกงกางใบเล็ก โปรงขาว แสม พังกาหัวสุม ถั่วดำ แสม ตะบูน ปอทะเล และตีนเป็ดทะเล และ ป่าพรุ เป็นสังคมพืชที่เกิดขึ้นบริเวณที่มีน้ำขังตลอดปี บริเวณอ่าวสลักคอกและอ่าวสลักเพชร พันธุ์ไม้ที่พบได้แก่ เหงือกปลาหมอ และกก เป็นต้น

หมู่เกาะช้าง ไม่มีการทับถมของตะกอนโคลนเลนจากแม่น้ำ จึงทำให้หมู่เกาะเหล่านี้มีหาดทรายที่ ขาวสะอาด น้ำทะเลใสสวย และอุดมสมบูรณ์ด้วยสรรพชีวิตใต้ท้องทะเล โดยเฉพาะสิ่งมีชีวิตในแนวปะการัง เช่น ปะการังก้อน ปะการังเขากวาง ปะการังพุ่ม ปะการังแผ่น หอยมือเสือ ดอกไม้ทะเล ปลาสวยงามในแนวปะการัง กัลปังหา สาหร่าย พบได้ในบริเวณเกาะช้างน้อย ทางด้านตะวันออกเฉียงเหนือของเกาะช้าง เกาะหยวก เกาะมันนอก เกาะคลุ้ม เกาะหวาย เกาะเหลายา เกาะง่าม เกาะรัง เกาะกระ และบริเวณเรือรบหลวงชลบุรี และเรือรบหลวงสงขลาที่จมอยู่ใกล้บริเวณอ่าวสลักเพชร

 จากการสำรวจประชากรสัตว์ป่า เมื่อปี 2535 พบว่า อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะช้างมี สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 29 ชนิด ได้แก่ หมูป่า เก้ง ลิงเสน ค่างหงอก ชะมะเช็ด พังพอนธรรมดา ค้างคาว กระรอก และหนู เป็นต้น มี นก ทั้งหมด 74 ชนิด เป็นนกที่มีถิ่นถาวรในประเทศไทยและไม่อพยพย้ายถิ่น 61 ชนิด ได้แก่ นกยางทะเล นกปรอดหน้านวล นกตบยุง นกนางแอ่นแปซิฟิก นกกวัก และนกแก๊ก เป็นต้น เป็นนกอพยพเข้ามาในประเทศไทยในช่วงฤดูหนาว 8 ชนิดได้แก่ นกยางเขียว นกหัวโตทรายใหญ่ นกนางนวลแกลบดำปีกขาว นกน็อตตี้ นกขมิ้นท้ายทอยดำ นกกระจี๊ดขาสีเนื้อ นกกระจี๊ดขั้วโลกเหนือ และนกนางแอ่นบ้าน เป็นนกอพยพเพื่อผสมพันธุ์ 2 ชนิด คือ นกแต้วแล้วอกเขียว และนกแต้วแล้วธรรมดา ส่วนนกอพยพผ่านในฤดูกาลอื่นๆ 3 ชนิด คือ นกจับแมลงสีฟ้าท้องขาว นกจับแมลงคอสีน้ำเงินเข้ม และนกกระจี๊ดหัวมงกุฎ นอกจากนี้ยังมี สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกและสัตว์เลื้อยคลาน 42 ชนิด ได้แก่ ตะพาบน้ำ ตะกวด เหี้ย งูเหลือม งูสิง งูจงอาง และกบเกาะช้าง (เป็นสัตว์ประจำถิ่นใน ป่าดงดิบชื้นบริเวณเกาะช้างและเกาะใกล้เคียง)

แหล่งท่องเที่ยวด้านประวัติศาสตร์
 

น้ำตกธารมะยม
อยู่ห่างจากหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติที่ กช.1 (ธารมะยม) ไปประมาณ 400 เมตร ปากทางเข้าอยู่ฝั่งตรงข้ามกับที่ทำการหน่วยฯ ทางเดินเข้าเป็นทางปูน ผ่านสวนผลไม้ของชาวบ้าน น้ำตกเป็นน้ำตกขนาดกลาง มี 4 ชั้น ลักษณะเป็นธารน้ำไหลผ่านมาเป็นชั้นๆ ตามร่องหินแกรนิตสีดำ มีหน้าผาสูงชันจนเกือบตั้งฉากบริเวณโดยรอบเป็นป่าดงดิบ อากาศร่มเย็นสบาย เหมาะแก่การตั้งแค็มป์และเล่นน้ำตก

เส้นทางเดินไปน้ำตกเดินง่าย ไม่ลำบาก บริเวณชั้นที่ 1 น้ำตกไม่สูงนักมีแอ่งน้ำด้านหน้า ที่สำคัญคือมีแผ่นหินจารึกพระปรมาภิไธยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ตั้งอยู่ทางด้านซ้าย น้ำตกชั้นที่ 2 อยู่เลยขึ้นไปเล็กน้อย สำหรับน้ำตกชั้นที่ 3 และ 4 ระยะทางค่อนข้างไกลและทางเดินลำบาก ต้องมีเจ้าหน้าที่นำทาง และทางอุทยานแห่งชาติได้จัดทำเส้นทางเดินป่าระยะไกลน้ำตกธารมะยม-น้ำตกคลองพลู ระยะทางมากกว่า 8 กิโลเมตร เป็นเส้นทางที่ค่อนข้างรก ตัดข้ามเทือกเขาสลักเพชร ไม่มีสิ่งอำนวยความสะดวก มีเพียงเจ้าหน้าที่นำทาง หากสนใจติดต่อสอบถามได้ที่หน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติที่ กช.1 (ธารมะยม) นอกจากนี้ในบริเวณใกล้เคียงยังมีหมู่บ้านชาวประมงที่มีสภาพป่าชายเลนที่อุดมสมบูรณ์และเป็นป่าชายเลนที่ใหญ่ที่สุดของเกาะช้าง คือ หมู่บ้านสลักคอก ซึ่งเป็นชุมชนที่มีวิถีชีวิตดั้งเดิมที่น่าสนใจ

 หาดทรายยาว
อยู่ทางตอนใต้ของเกาะช้างใกล้กับอ่าวสลักเพชร มีลักษณะเป็นอ่าวและหาดทรายยาว ลงเล่น้ำในบริเวณนี้ได้ สามารถเดินป่าชมทัศนียภาพของหมู่เกาะใกล้เคียง เช่น เกาะเหลายา อ่าวสลักเพชร เกาะหวาย และชมจุดยุทธนาวีที่เกาะช้าง ซึ่งมีความเป็นมาโดยสังเขปดังนี้

ในช่วงปี พ.ศ. 2483-2484 ไทยกับฝรั่งเศสเกิดกรณีพิพาทเกี่ยวกับเขตแดนทางด้านตะวันออกในสมัยสงครามอินโดจีน ในวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2484 ฝรั่งเศสได้ส่งเครื่องบินลาดตระเวนเข้ามาในน่านฟ้าไทย บริเวณเกาะช้าง เกาะกูด เกาะเสม็ด และสัตหีบ กองบินจันทบุรีจึงได้ส่งเครื่องบินขึ้นสกัดและยิงขับไล่

ต่อมาในวันที่ 17 มกราคม พ.ศ. 2484 ฝรั่งเศสเครื่องบินเข้ามาลาดตระเวนแถบเกาะช้างซ้ำอีก แล้วทิ้งระเบิดบริเวณเกาะง่าม เรือรบหลวงสงขลาและเรือรบหลวงชลบุรี ใช้ปืนต่อสู้อากาสยานยิงตอบโต้จนถูกเครื่องบินข้าศึกตกทะเลไปทางด้านใต้ของเกาะหวาย เรือรบของข้าศึก 7 ลำ นำโดยเรือลาดตระเวนลามอตต์ปิเกต์รุกล้ำเข้ามาทางด้านใต้ของเกาะช้าง โจมตีเรือรบของฝ่ายไทยอย่างหนัก ไทยสามารถขับไล่ข้าศึกที่มีกำลังเหนือกว่าให้ล่าถอยไปได้แต่ฝ่ายไทยต้องสูญเสียทหารและเรือรบหลวง 3 ลำ คือ เรือรบหลวงสงขลา เรือรบหลวงชลบุรี และเรือรบหลวงธนบุรี

ทุกปีในวันที่ 17 มกราคม กองทัพเรือจะถือเป็นวันทำบุญประจำปี เพื่ออุทิศส่วนกุศลแก่ทหารเรือไทยที่ได้สละชีวิตในการปฏิบัติหน้าที่เพื่อป้องกันแผ่นดินไทย จุดที่เกิดยุทธนาวีนี้อยู่บริเวณเกาะง่าม ทางตอนใต้ของเกาะช้างใกล้อ่าวสลักเพชร

ด้านธรรมชาติที่สวยงาม

 น้ำตกคลองพลู

อยู่ห่างจากชุมชนอ่าวคลองพร้าวประมาณ 3 กิโลเมตร ไปตามถนนที่จะไปหาดไก่แบ้ เลี้ยวเข้าไปอีก 2 กิโเมตร จะถึงที่ทำการหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติที่ กช.4 (คลองพลู) จากนั้นเดินเท้าเข้าสู่น้ำตกประมาณ 500 เมตร น้ำตกคลองพลูเป็นน้ำตกขนาดใหญ่ ที่มีน้ำตลอดปี ตกจากหน้าผาสูงลงมาเป็นเส้นสู่แอ่งน้ำเบื้องล่าง มีอยู่ 3 ชั้น ชั้นแรกสุดสูงประมาณ 40 เมตร ชั้นต่อไปอยู่ติดกัน สูงกว่าชั้นแรกมาก สภาพป่ารอบๆ สมบูรณ์ดีมาก มีธารน้ำแยกจากคลองพลูหลายสาย มีแอ่งน้ำให้เล่นประมาณ 2–3 จุด มีน้ำไหลตลอดปี

นอกจากนี้สภาพโดยทั่วไปยังปกคลุมไปด้วยป่าดิบซึ่งเป็นป่าดั้งเดิมของพื้นที่ มีสภาพร่มรื่น อากาศเย็นสบาย เล่าต่อๆ กันมาว่า น้ำตกคลองพลู แต่เดิมน่าจะเรียกว่า "คลองภู" เพราะมาจากชื่อ "ภูผาเมฆสวรรค์" ซึ่งเป็นชื่อของยอดเขาในบริเวณนี้ และยังกล่าวกันอีกว่า พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวก็ทรงเคยเสด็จประพาสถึง 2 ครั้ง

น้ำตกคลองนนทรี
ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของเกาะช้าง เป็นน้ำตกที่มีชั้นเล็กๆ คล้ายน้ำตกแม่กลาง มีทางเดินเท้าจากบ้านด่านใหม่เข้าไปประมาณ 3 กิโลเมตร หรือ จากที่ทำหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติที่ กช.1 (ธารมะยม) ไปเป็นระยะทาง ประมาณ 4 กิโลเมตร

น้ำตกคีรีเพชร
เป็นน้ำตกชั้นเดียว อยู่ลึกเข้าไปจากชุมชนบ้านสลักเพชร ก่อนถึงหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติที่ กช.3 (สลักเพชร) ประมาณ 4 กิโลเมตรจะมีป้ายบอกทางไปน้ำตกคีรีเพชรทางขวามือ ผ่านสวนยางพาราเป็นระยะทางประมาณ 3 กิโลเมตร น้ำตกมีความสูงมาก สามารถมองเห็นได้จากบางจุดของหมู่บ้านสลักเพชร ประชาชนในหมู่บ้านใช้น้ำจากน้ำตกนี้เพื่อการอุปโภคบริโภค

 น้ำตกคลองหนึ่ง
เป็นน้ำตกขนาดกลาง อยู่ลึกเข้าไปจากชุมชนบ้านสลักเพชร ใกล้กับน้ำตกคีรีเพชร

หาดคลองพร้าว-แหลมไชยเชษฐ์
อยู่ทางทิศตะวันตกของเกาะช้างมีลักษณะเป็นหาดทรายขาวละเอียดที่มีความยาวมาก ร่มรื่นด้วยทิวมะพร้าว น้ำทะเลใสสะอาด บรรยากาศเงียบสงบ หาดทรายบริเวณนี้มีความลาดมากสามารถเล่นน้ำได้ ตอนเหนือสุดของอ่าวคลองพร้าวติดต่อกับอ่าวไชยเชษฐ์และแหลมไชยเชษฐ์ ซึ่งเป็นแหลมหินที่มีทัศนียภาพสวยงามแต่ไม่สามารถเล่นน้ำได้

หาดไก่แบ้
เป็นหาดทรายที่ติดต่อกับหาดคลองพร้าว อยู่ก่อนถึงที่ทำการหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติที่ กช.6 (บางเบ้า) ประมาณ 5 กิโลเมตร หาดไก่แบ้เป็นหาดทรายสั้นๆ และขนาดเล็กกว่าหาดทรายขาวและหาดคลองพร้าว ชายหาดเต็มไปด้วยเศษหินและซากปะการัง มีความลาดพอสมควร สามารถเล่นน้ำได้โดยไม่เป็นอันตราย หน้าหาดมองเห็นเกาะหยวก เกาะมันนอก และเกาะมันใน หาดไก่แบ้เงียบสงบกว่าหาดทรายขาวและหาดคลองพร้าว เพราะอยู่ค่อนข้างไกล บริเวณใกล้เคียงมีชุมชนอยู่ แต่ไม่หนาแน่นนัก

 หมู่เกาะเหลายา
อยู่ทางตอนใต้ของเกาะช้าง เป็นเกาะเล็กๆ 3 เกาะ ตั้งเรียงกันอยู่ใกล้กับเกาะช้าง อยู่กลางอ่าวสลักเพชร ประกอบด้วยเกาะเหลายาใน เกาะเหลายากลาง และเกาะเหลายานอก เป็นเกาะที่มีหาดทรายขาว น้ำทะเลใส และแมกไม้เขียวครึ้ม ที่นี่ยังมีจุดดำน้ำที่สมบูรณ์ไปด้วยปะการังสวยงามมาก เป็นที่พักผ่อนตากอากาศที่มีธรรมชาติสวยงามอีกแห่งหนึ่ง มีสะพานเชื่อมระหว่างเกาะเหลายาในและเกาะเหลายากลาง

เกาะหวาย
เป็นเกาะขนาดใหญ่เกาะหนึ่ง มีแนวชายหาดที่สวยงามแต่ไม่ยาวมากนัก รอบเกาะส่วนใหญ่เป็นแนวหิน ประกอบด้วยอ่าวใหญ่ๆ มีแนวปะการังที่สวยงามสมบูรณ์ อยู่ในอ่าวด้านเหนือของเกาะ ซึ่งความยาวถึง 2 กิโลเมตร จึงนับได้ว่าเป็นจุดดำน้ำตื้นที่สมบูรณ์อีกแห่งหนึ่ง

หมู่เกาะรัง
เป็นเกาะขนาดเล็กตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของเกาะหมาก ประกอบด้วย เกาะมะปริง เกาะทองหลาง เกาะกระ เกาะเทียน เกาะรัง เกาะกลาง และเกาะตุ้น เป็นเกาะเล็กๆ ที่มีสีสันของท้องทะเลอันสวยงาม น้ำทะเลใสๆ ทำให้มองเห็นสีสันของแนวปะการังและโขดหินใต้น้ำตัดกับสีสันของหาดทรายอันขาวละเอียด ที่เกาะรังบริเวณอ่าวบ่อเป็นที่ตั้งของหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติที่ กช.5 (เกาะรัง)

เกาะรังประกอบไปด้วยอ่าวและหาดสวยงาม มีแหล่งน้ำจืดสำหรับใช้ จึงสามารถกางเต็นท์พักค้างแรมได้ ด้านหน้าของหน่วยพิทักษ์ฯ จะมีสะพานหิน อันเกิดจากนำก้อนหินทีละก้อนถมลงในทะเล จนเกิดเป็นโครงสร้างของสะพานที่ยื่นออกไป เพราะว่าในอดีตนั้น เกาะรังเคยเป็นสถานที่กักกันผู้อพยพชาวเวียดนาม สะพานนี้จึงถูกสร้างขึ้นเพื่อใช้สำหรับขนถ่ายสัมภาระ ของหน่วยกาชาดสากล

นอกจากนี้ยังมีเกาะที่น่าสนใจอีกหลายแห่ง เช่น เกาะหยวก อยู่ทางทิศตะวันตกของเกาะช้าง เกาะมันใน และเกาะมันนอก อยู่ใกล้กับเกาะหยวก

 แหล่งดำน้ำ

ด้านเหนือของเกาะช้าง บริเวณอ่าวคลองสน มีแนวปะการังกว้างประมาณ 40 เมตร อยู่ห่างจากชายฝั่ง 40 เมตร แนวปะการังมีความลาดเอียงน้อยมาก ปะการังที่พบได้แก่ ปะการังโขด ปะการังกาแล็กซี่ ปะการังลายดอกไม้ ด้านนอกของแนวปะการังออกไปประมาณ 200 เมตร มีหญ้าทะเล ซึ่งมีขนาดกว้างพอสมควร

ด้านใต้ของเกาะช้าง บริเวณปากอ่าวสลักเพชรและเกาะง่าม มีแนวปะการังซึ่งเกิดตรงกับหาด ที่เชื่อมเกาะสองเกาะเข้าด้วยกัน แนวปะการังกว้างประมาณ 50 เมตร มีปะการังชนิดก้อนมากที่สุด

ด้านเหนือของเกาะช้างน้อยและด้านตะวันออกเฉียงเหนือของเกาะช้าง มีแนวปะการังแคบๆ ทอดขนานไปกับแนวชายฝั่งไปจนถึงหัวแหลมสับปะรด และมีปะการังอยู่เล็กน้อยรอบๆ หินขี้ช้าง มีปะการังโขด อยู่มากกว่าชนิดอื่นๆ แต่มีความหนาแน่นต่ำ

ด้านทิศใต้ของเกาะช้างน้อย เป็นแนวปะการังชนิดก้อนและชนิดกิ่งกว้างประมาณ 110 เมตร นอกจากนี้ยังมีปะการังดอกเห็ด ปะการังบูมเมอแรง ปะการังบูมเมอแรง

บริเวณเกาะรัง มีแนวปะการังกว้างประมาณ 120-170 เมตร และอยู่ห่างจากชายฝั่ง 25-80 เมตร จะพบปะการังเขากวางมากที่สุด รองลงมาเป็นปะการังโขด ปะการังก้อน และยังมีปะการัง Leptoseris scraba ซึ่งเป็นปะการังที่หายากในอ่าวไทย แนวปะการังบริเวณเกาะรังนี้จัดว่ามีความสมบูรณ์และสวยงามที่สุดแห่งหนึ่งของชายทะเลฝั่งตะวันออก

สำหรับบริเวณอื่นที่สามารถดำน้ำดูปะการัง ได้แก่ บริเวณเกาะหวาย เกาะเหลายา เกาะกระ เกาะหยวก เกาะมันนอก เกาะคลุ้ม และบริเวณเรือรบหลวงชลบุรีและเรือรบหลวงสงขลาที่จมอยู่ใกล้บริเวณอ่าวสลักเพชร ส่วนใหญ่เป็นปะการังก้อนและปะการังเขากวาง และสิ่งที่จะพบจากกิจกรรมดำน้ำ คือ สัตว์น้ำ ได้แก่ ปลากระดี่ทะเล ปลาผีเสื้อแปดเส้น ปลาผีเสื้อปากยาว ปลาสินสมุทร ปลากะรังจุดขาว ปลากระเบนทอง ปลาแป้น ปลาทู ปลาแมว หอยชักตีน หอยมือเสือ ดอกไม้ทะเล ดาวทะเล และกัลปังหา เป็นต้น

แหลมช้างน้อย

เป็นแหลมด้านเหนือสุดของเกาะช้าง เป็นแหลมหินเกือบไม่มีต้นไม้อยู่เลย ท้องน้ำระหว่างแหลมช้างน้อย และเกาะช้างน้อยนี้เป็นแนวปะการัง

อ่าวคลองสน
อยู่ทางเหนือสุดของเกาะช้าง เป็นที่ตั้งของชุมชนบ้านคลองสน ชายหาดจะอยู่ก่อนถึงที่ทำการหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติ ที่ กช.2 (คลองสน) เล็กน้อย เป็นอ่าวขนาดใหญ่มีหาดทรายขาวละเอียดทอดขนานไปกับป่าสนเขียวครึ้ม นักท่องเที่ยวสามารถเดินทางไปถึงบริเวณนี้ได้โดยทางเรือ ใช้เวลาประมาณชั่วโมงเศษ บริเวณใกล้ๆ อ่าวคลองสนจะมีแนวปะการังใต้น้ำอยู่ไม่ไกลจากฝั่งนัก

นอกจากนี้อุทยานแห่งชาติได้จัดทำเส้นทางเดินป่าคลองสน– คลองพลู ใช้เวลาเดินประมาณ 4 ชั่วโมง ลักษณะการเดินเป็นการเดินแบบไม่พักค้าง

เดินป่าศึกษาธรรมชาติ

เกาะพร้าว
เป็นเกาะขนาดเล็กอยู่ในบริเวณอ่าวสลักเพชร เป็นเกาะที่มีหาดทรายสะอาดและร่มรื่นไปด้วยต้นมะพร้าว มีหาดเล็กๆ รอบเกาะ และมีทางเดินคอนกรีตเลาะเรียบไปตามโขดหินรอบเกาะ ชายฝั่งทะเลขาวสะอาดเหมาะแก่การเล่นน้ำทะเล ส่วนอีกด้านหนึ่งของเกาะ มีสะพานคอนกรีตยื่นออกไปในทะเลเป็นท่าเทียบเรือ และยังเหมาะที่จะเป็นจุดชมวิวทิวทัศน์ในท้องทะเลได้อีก

เกาะง่าม
มีจุดเด่นอยู่ที่แนวสันทรายกว้างประมาณ 50 เมตร ยาวประมาณ 100 เมตร เชื่อมระหว่างเกาะเล็กๆ 2 เกาะ คล้ายสะพานธรรมชาติกลางทะเล

เกาะคลุ้ม
เป็นเกาะประวัติศาสตร์จากยุทธนาวีที่เกาะช้าง เป็นสถานที่แห่งหนึ่งที่เหมาะสำหรับชมทัศนียภาพของลานหิน คือ หินลูกบาต และหินลาดหลังคุ้ม

สถานที่ติดต่อและ การเดินทาง

สถานที่ติดต่อ
อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะช้าง 23/7 ม.3 ต.เกาะช้าง อ. กิ่งอำเภอเกาะช้าง จ. ตราด 23170
โทรศัพท์ 0 3955 5080 โทรสาร 0 3955 5080 อีเมล reserve@dnp.go.th

การเดินทาง
รถยนต์
ใช้เส้นทางถนนสายบางนา-ตราด (ทางหลวงหมายเลข 3) ระยะทางประมาณ 312 กิโลเมตร ถึงตัวเมือง จังหวัดตราด แล้วเดินทางต่อไปที่ท่าเรือแหลมงอบ ระยะทางประมาณ 17 กิโลเมตร เพื่อเดินทางต่อโดยเรือที่ท่าเรือเฟอร์รี่ ซึ่งมีให้บริการอยู่หลายท่าด้วยกัน เช่น ท่าเรือเซ็นเตอร์พ้อยต์และท่าเรือเฟอร์รี่อ่าวธรรมชาติ ไปขึ้นที่ท่าเรือธารมะยม ท่าเรือด่านเก่าหรือท่าเรืออ่าวสับปะรด ใช้เวลาเดินทางประมาณ 40 นาที เรือโดยสารจะมีออกจากท่าทุกชั่วโมง จากนั้นเดินทางต่อไปยังจุดหมายที่ต้องการ